“Chuyến tàu Thanh thiếu niên miền Nam” đã và đang trải qua cuộc hành trình 30 năm, trên hành trình đó đoàn tàu SYC không ngừng chinh phục từng thử thách mới, mỗi chặng đường đã qua ghi lại những dấu mốc rất đỗi tự hào. Hành trình đầu tiên của chuyến tàu SYC bắt đầu từ 30 năm về trước khi đất nước đang bước vào những năm đầu tiên của công cuộc đổi mới và mở cửa hội nhập quốc tế. Ngày 15 tháng 4 năm 1996 Ban Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ký ban hành Quyết định số 552/QĐ-TWĐTN chính thức thành lập Trung tâm hoạt động thanh thiếu niên các tỉnh phía Nam, xây dựng mới và đặt Trụ sở hoạt động đầu tiên tại địa chỉ 212 – 214 Nguyễn Đình Chiểu, phường 6, Quận 3, thành phố Hồ Chí Minh, là cột mốc quang trong nhất bắt đầu hành trình phát triển của Trung tâm.
Những ngày đầu thành lập, trung tâm có số lượng cán bộ, nhân viên chưa đến 15 người, với chức năng chính là tổ chức phục vụ các hội nghị, hội thảo, tập huấn, huấn luyện do Trung ương Đoàn tổ chức tại phía Nam, khai thác cơ sở vật chất và phục vụ lưu trú cho cán bộ Đoàn, Hội, Đội của trung ương và các tỉnh thành. Trong những năm mới bắt đầu hoạt động, cơ sở vật chất chỉ là một tòa nhà 7 tầng với số nhân viên không nhiều, nhưng Trung tâm tự hào là địa điểm đã tổ chức các hoạt động, hội nghị lớn cấp toàn quốc của Trung ương Đoàn, là ngôi nhà thân thương tin cậy được các thế hệ cán bộ đoàn ghi nhớ.
Bước vào những năm 2000 là giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ của Trung tâm, với sứ mệnh và tầm nhìn về việc phát triển một trung tâm hoạt động thanh thiếu nhi lớn của khu vực phía Nam, đòi hỏi Trung tâm TTN miền Nam phải mở rộng không gian phát triển, đa dạng các loại hình hoạt động đáp ứng yêu cầu của thanh thiếu nhi. Xuất phát từ tầm nhìn đó, năm 2001 Ban Bí thư TW Đoàn đã quyết định đầu tư xây dựng cơ sở thứ 2 của Trung tâm tại Khu đô thị mới Vĩnh Lộc, quận Bình Tân, quy mô diện tích 20.000 m2 với các hạng mục sân thể thao, khối Hành chính, hướng nghiệp, Hội trường đa năng, khối nhà khách. Năm 2006 khi công trình chính thức khánh thành và đưa vào sử dụng, Trung tâm được Ban Bí thư TW Đoàn quyết định đổi tên thành Trung tâm văn hoá thể thao thanh thiếu niên miền Nam và đặt trụ sở chính tại khu đô thị mới Vĩnh Lộc quận Bình Tân. Từ dấu mốc này, Trung tâm được đặt vào vạch xuất phát trên một chặng hành trình mới nhiều thách thức với sứ mệnh phải đa dạng lĩnh vực hoạt động và xây dựng những mô hình mới cho thanh thiếu nhi.
Những năm đầu đi vào hoạt động tại cơ sở mới Bình Tân, Trung tâm gặp không ít khó khăn là khu đô thị mới thuộc khu vực vùng ven nên dân cư thưa thớt, đối tượng thanh thiếu nhi không nhiều, cách xa trung tâm thành phố nên không thu hút các hoạt động lớn. Nhưng chỉ sau 5 năm phát triển, đến năm 2010 Trung tâm tự hào đã thay đổi được diện mạo và phát triển tốt hoạt động ở cơ sở Bình Tân, tổ chức các hoạt động phong phú gồm, đào tạo ngoại ngữ, tin học, năng khiếu, võ thuật, thể thao, kỹ năng sống.. là địa điểm sinh hoạt thường xuyên thu hút mỗi ngày hơn 1000 lượt thanh thiếu nhi đến tham gia sinh hoạt.
Để phù hợp với tên gọi là lĩnh vực hoạt động của hệ thống các Trung tâm thanh thiếu nhi thuộc tổ chức Đoàn, năm 2008 Ban Bí thư Trung ương Đoàn quyết định đổi tên Trung tâm Văn hóa thể thao thanh thiếu niên miền Nam thành Trung tâm Thanh thiếu niên miền Nam và duy trì ổn định cho đến ngày hôm nay với tên tiếng Anh là The Southern Youth Center, viết tắt SYC.
Một sự kiện nổi bật trong quá trình phát triển của Trung tâm TTN miền Nam cũng như ghi tạo dấu ấn trong công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi cả nước là sự ra đời của mô hình Học kỳ quân đội (HKQĐ). Năm 2008 Trung tâm SYC thử nghiệm tổ chức chương trình HKQĐ đầu tiên cho 80 học viên, chương trình đã tổ chức thành công và gây tiếng vang lớn trên truyền thông và dư luận xã hội. Chỉ 1 năm sau, năm 2009 Trung tâm đã mở rộng chương trình HKQĐ cho đông đảo thanh thiếu niên tham gia, với các chương trình HKQĐ bộ binh, hải quân, không quân… các khóa huấn luyện đã thu hút hàng ngàn thanh thiếu nhi không chỉ trong khu vực thành phố Hồ Chí Minh mà có cả nhiều học viên đến từ các tỉnh, thành cả nước.
Năm 2010, được sự quan tâm, chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đoàn, Trung tâm đã tiến hành tập huấn chuyển giao mô hình HKQĐ cho các tỉnh, thành Đoàn trên cả nước. Cũng từ thời điểm này, HKQĐ đã được nhanh chóng lan tỏa khắp nơi, đã có 43 tỉnh thành đoàn trong cả nước nhận chuyển giao mô hình Học kỳ trong quân đội của Trung tâm và tổ chức thành công tại địa phương, thu hút hàng chục ngàn thanh thiếu niên tham gia vào mỗi mùa hè.
Xuất phát từ một hoạt động do Trung tâm Thanh thiếu niên miền Nam xây dựng và tổ chức, đến nay HKQĐ đã trở thành chương trình được tổ chức rộng khắc trên cả nước, trở thành tài sản chung của tổ chức Đoàn – Hội, một trong những mô hình giáo dục tổng hợp tiêu biểu thông qua hoạt động trải nghiệm trong môi trường quân đội được dư luận xã hội đánh giá cao.
Để ghi nhận những nỗ lực của Trung tâm thanh thiếu niên miền Nam cũng như tin tưởng vào khả năng và sự phát triển của Trung tâm, Ban Bí thư TW Đoàn đã quyết định đầu tư xây dựng và giao cho đơn vị quản lý cơ sở hoạt động mới tại thành phố Vũng Tàu nhằm mục đích tổ chức và phát triển các hoạt động huấn luyện kỹ năng và sinh hoạt dã ngoại cho thanh thiếu nhi tại thành phố biển Vũng Tàu. Nhân kỷ niệm 21 năm thành lập 15 tháng 4 năm 2017, Trung tâm đã khánh và đưa vào hoạt động trung tâm huấn luyện tại TP. Vũng Tàu với tên gọi chính thức là Chi nhánh Vũng Tàu và từng bước trở thành địa điểm lý tưởng và tin cậy để tổ chức các hoạt động cho thanh thiếu nhi và các cơ sở Đoàn-Hội tại khu vực phía Nam.
Sau dịp kỷ niệm 25 năm thành lập vào tháng 4 năm 2021, Trung tâm thanh thiếu niên miền Nam đối mặt với khó khăn chí mệnh do ảnh hưởng của đại dịch covid 19, đơn vị phải tạm ngưng hoạt động gần 6 tháng và phải tự lo chi trả kinh phí hoạt động, Trung tâm vô cùng khó khăn trong việc duy trì hoạt động và tổ chức bộ máy nhân sự, doanh thu của đơn vị giảm hơn 50%, mất cân đối thu-chi nghiêm trọng, nhiều nhân sự có chuyên môn tốt xin chuyển công tác và thôi việc, các hoạt động phải tạm ngưng trong thời gian dài, dù đối mặt khó khăn như vậy, nhưng đơn vị vẫn duy trì trả đầy đủ lương cơ bản và chăm lo đời sống viên chức người lao động để cùng nhau vượt qua giai đoạn khó khăn chung của đất nước. Với quyết tâm vượt khó của tập thể lãnh đạo, nhân viên và truyền thống và nội lực của đơn vị, trong 2 năm 2022, 2023 Trung tâm đã khôi phục 100% hoạt động, giải quyết dứt điểm khoản thua lỗ và tạo tiền đề cho sự ổn định và phát triển cũng như khẳng định nội lực vốn có của đơn vị trong các năm tiếp theo. 
Từ khởi điểm là một trung tâm mang tính chất phục vụ các hoạt động của Trung ương Đoàn và các cơ sở Đoàn tại phía Nam được ngân sách nhà nước hỗ trợ kinh phí hoạt động với một trụ sở và số lượng cán bộ nhân viên 15 người. Trung tâm Thanh thiếu niên miền Nam đã phát triển thành một Trung tâm mang tính giáo dục, đào tạo và xây dựng các mô hình huấn luyện kỹ năng, các hoạt động bồi dưỡng năng khiếu cho thanh thiếu niên, là đơn vị được giao tự chủ về tài chính, tổ chức hoạt động tại 3 cơ sở với số lượng cán bộ, nhân viên cơ hữu là 45 người và hơn 50 nhân sự là cộng tác viên làm việc thường xuyên. Trên hành trình 30 năm xây dựng và phát triển, Trung tâm thanh thiếu niên miền Nam – SYC để lại những dấn ấn hoạt động, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của công tác đoàn và phong trào thanh thiếu niên cả nước, đơn vị đã vượt qua nhiều giai đoạn khó khăn và cực kỳ khó khăn để luôn tiến về phía trước bằng nội lực và truyền thống của 30 năm xây dựng, phát triển và từng bước trưởng thành.
SỨ MỆNH, TẦM NHÌN VÀ GIÁ TRỊ CỐT LÕI
Trải qua chặng đường 30 năm xây dựng và nỗ lực phát triển, Trung tâm thanh thiếu niên miền Nam với sự chung tay đoàn kết và sức trẻ, nhiệt huyết của tập thể cán bộ nhân viên đã tiến được những bước đi vững chắc về phía trước, hình thành những giá trị truyền thống tốt đẹp của đơn vị. Trong chặng đường sắp tới với nhiều cơ hội và thách thức Trung tâm Thanh thiếu niên miền Nam vẫn kiên trì với Sứ mệnh là tìm kiếm, nghiên cứu và tổ chức các mô hình giáo dục, huấn luyện kỹ năng có hiệu quả cho thanh thiếu niên, từ đó phát triển, nhân rộng và chuyển giao phi lợi nhuận cho cộng đồng và các đơn vị thuộc Đoàn thanh niên. Kết nối các nguồn lực trong xã hội để tổ chức các hoạt động giáo dục, huấn luyện và chăm lo thanh thiếu niên, quan tâm đến lợi ích của cộng đồng.
Trung tâm xác định Tầm nhìn là hướng đến mục tiêu phát triển thành đơn vị đi đầu về đào tạo, huấn luyện kỹ năng sống, kỹ năng thực hành xã hội cho thanh thiếu niên. Hỗ trợ các hoạt động của Đoàn-Hội và trở thành “ngôi nhà” thân thiện rộng mở, địa chỉ huấn luyện uy tín, chất lượng phục vụ đông đảo thanh thiếu niên.
Trung tâm cam kết tổ chức và hoạt động hướng đến Giá trị cốt lõi là “Chính trực, hiệu quả, chia sẽ” và kiên trì và chung tay Xây dựng Văn hóa đơn vị với các giá trị “Kỷ luật – Trách nhiệm – Hiệu quả”
Chúc cho TRUNG TÂM THANH THIẾU NIÊN MIỀN NAM – SYC tuổi 30, bản lĩnh vững vàng, nội lực mạnh mẽ và tâm thế tự tin hướng đến chinh phục những mục tiêu mới để nâng tầm phát triển trong tương lai.
Nguyễn Minh Khánh – Giám đốc Trung tâm
